Stil in de winter

Op 13 en 14 januari was er weer een wintertelling, de resultaten staan weer op deze website.
Bij een wintertelling wordt heel Berkheide, Lentevreugd en het Panbos, op de aanwezigheid van vogels geteld. Overvliegend op doortrek, of meer terreingebonden. Het is altijd prettig om weer op je kavel rond te lopen, maar voor de vogels is januari niet een favoriete periode. De najaarstrek is ruim voorbij, die van het voorjaar moet nog op gang komen en je ziet of hoort erg weinig. Ik tel samen met Co kavel 4 en de 13de vonden we het zo uitgestorven, dat we de indruk hadden dat we welhaast een record hadden, van het minst aantal vogels van alle afgelopen jaren. Van andere tellers kreeg ik soortgelijke ervaringen te horen, dus het leek me tijd om het aantal vogels (en soorten) dat in Berkheide in januari is geteld te turven, want meten is weten nietwaar?

Ik heb hierbij alleen de januarimaanden met terreingebonden vogels van Berkheide, inclusief het Panbos als uitgangspunt genomen. De tijdreeks voor Lentevreugd is nog niet zo lang, dus die heb ik buiten beschouwing gelaten. Op deze pagina staan alle tellingen vanaf 1986, dus dat geeft een mooie reeks om te bepalen of er sprake is van een trend. Er zit wel wat “ruis” in de gegevens, want er zijn altijd wel een paar kavels die niet geteld zijn, maar die zijn ver in de minderheid.

Allereerst de aantallen vogels: was januari 2024 echt zo beroerd? Er zijn 1812 vogels geteld, verdeeld over 59 soorten. In januari 2023 zijn echter maar 1613 vogels geteld, en in januari 2022 slechts 1541  vogels, met respectievelijk 61 en 62 soorten. Als je pakweg de afgelopen 10 jaar erbij betrekt, dan luidt het antwoord nee… Zijn de vogelaars van de Werkgroep Berkheide dan zulke zwartkijkers, waar komt dit gevoel vandaan? Zeker, januari is een stille maand ten opzichte van voorgaande maanden als oktober (en november?), maar speelt het ook een rol dat een aantal mensen binnen de werkgroep veel langer meelopen dan 10 jaar? In figuur 1 staat het totaal aantal vogels per jaar, vanaf 1986, dat in Berkheide halverwege januari werd geteld. Van 1995 en 1996 zijn er geen gegevens beschikbaar.

Figuur 1: aantal vogels met trendlijn

Wat opvalt is dat er over de hele periode jaren zijn zoals 2024, maar met daar tussenin jaren met veel meer vogels, om met eikeltjes te spreken, een soort “mastjaren”. Alleen die uitschieters worden steeds minder extreem. Het zou wel interessant zijn om de temperaturen van die winters ernaast te houden, om te zien of er een correlatie te zien is. Er is sprake van een forse afname van die extremen, zoals ook de (lineaire) trendlijn laat zien. Zo op het eerste gezicht komt dit vooral door de afname van Kramsvogels in Berkheide, net als houtduiven en kraaiachtigen, maar dit zou beter bekeken moeten worden. Omdat je nu eenmaal geneigd bent om jaren waarin je veel vogels ziet als referentie te zien, is het niet zo gek dat je winters als ’23-’24 als stil te ervaren.., zegt deze psycholoog van de koude grond dan maar.

Hoe is het met het aantal soorten, is daar ook een (negatieve) trend  zichtbaar? Zie figuur 2.

Figuur 2. Soortenaantal

Er is inderdaad een (zwakke) afnemende trend te zien, maar het is maar de vraag of deze significant (“statistisch houdbaar”) is.

Zoals gezegd, de cijfers van januari staan op deze site.

  • Gijsbert van der Bent -

    Als inmiddels langst-tellende zal bij mij het gevoel van ‘vroeger zaten er veel meer vogels in winters Berkheide’ heel sterk moeten zijn. En dat is ook zo. Het beeld dat je op een teldag overal in Berkheide groepen eenden zag (op)vliegen zie ik niet meer (was ook wel een beetje verstoring door ons tellegioen). Ik schrik ook van het geheel lege open duin. Ik denk in ieder geval minder plassen, minder visrijk water, minder voedsel in de duinbodem, minder strenge winters ten noorden van ons etc. Zou wel leuk zijn om een soortenlijstje met aantallen van de afzonderlijke soorten te zien. Heb daar nu even niet de kracht voor…

  • Kees Groen -

    Ja dit ziet er zorgelijk uit.Er is meer aan de hand dan alleen het verdwijnen van plassen/eenden. Nader kijken is belangrijk: is het een afnemende super algemene (spreeuw bv) of gaat t om een groep van vogeltjes.

  • Een reactie plaatsen

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

    error: Content is protected !!