Schattige oogjes

Ruim een week geleden kreeg ik een foto van Gerard van der Klugt toegestuurd van een “Goudoogje”, zoals Gerard deze noemde. In de ochtend bij plas 6 gefotografeerd “en de druppels zijn geheel naturel”, schreef hij er nog bij, omdat sommige mensen graag een plantenspuit hanteren bij macrofoto’s. Goudoogje…, die naam had ik nog nooit gehoord, ik herkende het diertje als een groene gaasvlieg (zonder hoofdletters), maar goed, tijden veranderen opa.

Groene gaasvliegen (Chrysoperia carnea, of Goudoogje, maar dat klinkt een beetje als Goudlokje uit het sprookje) hebben niets met vliegen van doen. Of het moet zijn omdat ze ook kunnen vliegen, zij het nogal onhandig met hun vier vleugels (vliegen en muggen hebben twee vleugels). De vleugels zijn netvormig door de talrijke aders en gaasvliegen zitten dan ook in de insectenorde van de Netvleugeligen, een kleine orde waartoe ook Mierenleeuwen en Elzevliegen behoren. Groene gaasvliegen leven niet alleen in de duinen, maar ze kunnen net zo goed in de achtertuin aangetroffen worden. Overal waar maar bladluizen te vinden zijn, want de larven vreten deze aan één stuk door. Maar goed dat ze zo klein zijn; ik zeg het niet snel van insecten, maar de monsterachtige larven lijken regelrecht uit een slechte science fictionfilm te komen.  Ze zijn als een langgerekte zak met zes pootje en aan de voorkant zitten kaken die als giftige tangen uitsteken, zie de afbeelding hieronder die ik van het internet geplukt heb.

Als ze op je huid terecht komen kunnen ze bijzonder pijnlijk bijten, kan ik uit ervaring zeggen. Dat schijnt te komen doordat ze spijsverteringssap inspuiten via de kaken, hetzelfde spul waarmee ze bladluizen inwendig oplossen in hun pantsertje van chitine. Maar ook het leven van een gaasvlieglarve begint niet zonder gevaar. Ma gaasvlieg zet de eieren op steeltjes op een blad tussen de bladluizen. Op die manier zijn de eieren veilig voor mieren die ook tussen de bladluizen rondlopen, maar dan met een heel andere reden. Bladluizen zuigen plantensap op, waarbij het ze vooral gaat om de eiwitten uit dit sap. Logisch, want een bladluis “op stoom” kan aan de lopende band andere bladluizen “produceren”, tot één per dag, en daar zijn bouwstoffen (eiwitten dus) voor nodig. Plantensap bestaat echter voornamelijk uit suikers die de luizen in de vorm van honingdauw uitpoepen. Daar zijn mieren weer verzot op en de bladluizen worden als een soort vee bewaakt tegen ongenode gasten als gaasvliegen en lieveheersbeestjes. Maar misschien zijn gaasvliegeieren ook wel gewoon lekker, wie zal het zeggen.

Op de laatste foto een gaasvliegenei op steeltje, eveneens van het internet gehaald. Van de volwassen insecten valt tot slot niets te duchten. Die eten wat stuifmeel en honingdauw en charmeren een enkele fotograaf met hun betoverende gouden oogopslag..

 

 

 

 

 

 

 

  • Gerard van der Klugt -

    Gaasvliegen laten zich net als lieveheersbeestjes, hun voedselconcurrenten, gemakkelijk fotograferen. Van de groene gaasvlieg heb ik veel eigen foto’s, maar buiten 30 juli niet vanuit Berkheide. Van larven, van de groene en van de bruine fase; de meeste foto’s geschoten op mijn volkstuin. Maar niet van eieren.
    Joop, inderdaad bijzonder dat je de naam goudoogje niet kende. Zowel de naam groene gaasvlieg als goudoogje wordt gehanteerd. De “Gaasvliegentabel voor de Benelux” uit 2005 kies voor Goudoogje, net als Soortenbank en Nederlands soortenregister. Op Waarneming.nl kun je alleen zoeken op groene gaasvlieg.
    Er zijn ook twee argumenten tegen groene gaasvlieg. Sommigen noemen de hele familie niet Gaasvliegen (Crysopidae), maar Groene gaasvliegen, ter onderscheid van de andere gaasvliegachtige families, zoals de veel kleinere Bruine gaasvliegen. Maar het boeiendste: de volwassen exemplaren van de tweede generatie goudoogjes worden in de herfst bruin (!), zodat ze minder opvallen in hun winterverblijf tussen schors of dorre bladeren. In de lente worden ze weer groen. Maar of ze nu groen of bruin zijn, ze vallen enorm op als ze binnen in mijn tuinhuis overwinteren op de witte muur. Al zullen ze daar geen last hebben van vogels.
    De larven van het goudoogje zijn naakt! En dat is nog iets bijzonders onder gaasvliegen. De andere soorten bedekken zich met de huidresten van hun prooien en vallen zo minder op.

  • Een reactie plaatsen

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

    error: Content is protected !!